ICOHTEC na XXIII Kongresie IUHPS

Zawsze gwarny hol główny BME

Na przełomie lipca i sierpnia 2009 roku w stolicy Węgier odbywał się XXIII Międzynarodowy Kongres Historii Nauki i Techniki (International Congress of History of Science and Technology – ICHS). Temat wiodący został sformułowany dość szeroko: Idee i Instrumenty w Kontekście Społecznym (Ideas and Instruments in Social Context), bowiem kongresy organizowane przez  Oddział Historii Nauki i Techniki (Division of History of Science and Technology – DHST) zrzeszonej w międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki (International Union of History and Philosophy of Science – IUHPS) adresowane są do badaczy zajmujących się niezwykle szerokim spektrum zagadnień, począwszy od historii nauk ścisłych i społecznych, przez dzieje farmacji i medycyny po historię techniki.

Kongresy IUHPS organizowane są co cztery lata. W tym roku w Budapeszcie stawiło się przeszło 1300 uczestników z 56 krajów. Najliczniej reprezentowane były takie państwa jak: Stany Zjednoczone Ameryki, Niemcy i Wielka Brytania. Sporo było Kanadyjczyków, Rosjan, Francuzów, Holendrów, Skandynawów, Hindusów i Chińczyków. Spośród referatów wygłoszonych przez osiemnastu uczestników polskich, większość dotyczyła przede wszystkim historii nauk ścisłych i przyrodniczych, a także dziejów popularyzacji nauki. Kilka wystąpień poruszało zagadnienia związane z historią techniki, ale tylko jedno z nich znalazło się w sesji specjalnej organizowanej przez Międzynarodowy Komitet Historii Techniki (International Committee for the History of Technology – ICOHTEC).

Formalnie ICOHTEC wchodzi w skład DHST jako jeden z jego komitetów naukowych. Nie trzeba chyba w tym miejscu przypominać, że inicjatorem powstania i jednym z czterech współzałożycieli Międzynarodowego Komitetu Historii Techniki był przed ponad czterdziestu laty profesor Eugeniusz Olszewski z Polskiej Akademii Nauk. Komitet organizuje samodzielnie swoje doroczne konferencje, jednak co cztery lata, w rytmie wyznaczonym przez kongresy Unii, historycy techniki spotykają się w gronie badaczy dziejów szeroko rozumianej nauki. Tak było i w tym roku, choć ani przed, ani po kongresie nie brakowało wśród członków i sympatyków ICOHTEC głosów krytykujących tę tradycję. Wprawdzie taka łączona impreza pozwala historykom techniki zaprezentować się szerszej społeczności akademickiej, wyjść poza swój nieco hermetyczny krąg, ale odbywa się to pewnym kosztem. Otóż doroczne sympozja Komitetu skupiają 100-150 uczestników. Tymczasem do programu konferencji w Budapeszcie niezależny komitet programowy ICOHTEC, którym kierował dr Lars Bluma, zaakceptował tylko 38 zgłoszeń. Wymóg ograniczenia liczby referatów pochodził od głównych organizatorów Kongresu. Wielu historyków techniki regularnie biorących udział w sympozjach ICOHTEC musiało zatem zrezygnować z przyjazdu do Budapesztu, względnie poprzestać na uczestnictwie w charakterze słuchacza.

Autor podczas prezentacji swojego referatu.

Pod auspicjami Międzynarodowego Komitetu Historii Techniki przeprowadzono w sumie 8 sesji, w tym 5 zgłoszonych w całości wraz z kompletem referatów przez indywidualnych organizatorów. Były to: Instrumentalizing Social Practice – Socializing Instrumental Practice (organizatorzy: Peter Heering, Klaus Staubermann), Sixty Years of Cybernetics and Information Theory: Ideas, Artefacts and Instruments (Lars Bluma), Ideas of Technology Across Time and Space: Changing Concepts and Ideologies (Eric Schatzberg), Technology in the Interaction with Society and the Environment (Timo Myllyntaus) oraz Playing with Technology (Stefan Poser). Artykuły zgłoszone przez pozostałych autorów i zakwalifikowane przez komitet programowy, znalazły się w pozostałych trzech panelach: Politics, Technology and Infrastructure, The Impact of Ideas and Ideologies on Science and Technical Innovations, oraz Special Topics. Wypadałoby również wymienić w tym miejscu osobną sesję poświęconą historii wojskowości. Organizował ją Barton Hacker, od lat związany z Międzynarodowym Komitetem Historii Techniki. W sesji zatytułowanej The Social History of Military Technology wygłoszono w sumie 18 referatów w pięciu panelach.

Jak podczas każdej dorocznej konferencji ICOHTEC, tak i teraz odbyło się zebranie Komitetu Wykonawczego (Executive Committee – EC). Skupia on 12 osób. Jeszcze przed wprowadzeniem rotacyjności jego członków, przez lata w pracach tego gremium udzielał się prof. Bolesław Orłowski. Obecnie, w kadencji 2008-2011, Polskę reprezentuje w EC piszący te słowa.

Niezależnie od Zgromadzenia Ogólnego kończącego kongres IUHPS, swoje podsumowujące spotkanie mieli również członkowie ICOHTEC. W tym, nieco kameralnym General Assembly, wzięły udział 22 osoby, które w głosowaniu jawnym wybrały nowe władze stowarzyszenia. Na stanowisku prezydenta prof. James Williams (De Anza College. Cupertino, Stany Zjednoczone Ameryki) zastąpił prof. Hansa-Joachima Brauna (Universität der Bundeswehr. Hamburg, Niemcy). Wiceprezydentem został dr Dick van Lente (Erasmus Universiteit. Rotterdam, Holandia), funkcję sekretarza przez kolejne cztery lata będzie pełnił prof. Timo Myllyntaus (Uniwersytet Turku, Finlandia). Zmiany nastąpiły również na stanowiskach skarbnika i redaktora naczelnego rocznika ICON (jest to jedyne pismo wydawane przez Międzynarodowy Komitet Historii Techniki). Więcej aktualności z życia ICOHTEC można znaleźć na stronie internetowej http://www.icohtec.org.

Pierwszy slajd z prezentacji Autora raportu.

Kilka słów o samej organizacji kongresu IUHPS. Swoich pomieszczeń kongresowi użyczył, przepięknie położony nad samym Dunajem, Budapeszteński Uniwersytet Techniczno-Ekonomiczny (Budapesti Műszaki és Gazdaságtudományi Egyetem – BME). Szkoła założona jeszcze w 1782 roku ma przebogate tradycje. Była to pierwsza w Europie instytucja szkoląca inżynierów na poziomie uniwersyteckim. Dziś zakres oferowanych tu kierunków studiów obejmuje również nauki ekonomiczne, przyrodnicze i społeczne. Z uniwersytetem tym związanych było jak dotąd trzech laureatów nagrody Nobla, w ciągu ponad 200 lat mury tej uczelni opuściło wielu wybitnych inżynierów, którzy przysłużyli się nie tylko Węgrom, ale i innym krajom europejskim.

Organizatorzy nie zapomnieli o atrakcjach wybiegających poza doznania czysto intelektualne. Podniebieniu głównie schlebiać miała uroczysta kolacja na zakotwiczonym na Dunaju statku „Europa.” Natomiast innego wieczoru zaproszono nas na koncert organowy w bazylice Św. Stefana po Peszteńskiej stronie rzeki. Wprawdzie większość punktów programu kulturalnego zaplanowano na godziny wieczorne, a na całodniowe wyjazdy na pusztę, Balaton czy załom Dunaju przeznaczony był osobny dzień, to jednak kilkugodzinne wycieczki, głównie do przebogato wyposażonych muzeów, urządzano równolegle z sesjami. Piszący te słowa wybrał oczywiście wyprawę do Muzeum Techniki i Transportu.

Następna konferencja Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki odbędzie się w Manchesterze w Wielkiej Brytanii dopiero za 4 lata, warto jednak już teraz śledzić komunikaty organizatorów. Termin zgłaszania propozycji referatów i całych sesji, z uwagi na skalę kongresów IUHPS, jest bowiem zwykle dość wczesny.

Źródło: Sławomir Łotysz. ICOHTEC na XXIII Kongresie Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki w Budapeszcie. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki.”  2009, R. 54, nr 3-4, s. 351-354

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s